Door Redactie Poseidon · Inhoudelijke basis beoordeeld door Hans Buitelaar.
Met een marifoon hoor je wat er op de vaarweg gebeurt en kun je rechtstreeks overleggen met schepen, verkeersposten, bruggen en sluizen. Goed gebruik begint met een geschikte installatie, het juiste bedieningscertificaat, registratie en luisteren op het juiste kanaal.
Voor gewone bediening gelden certificaateisen. Bij een echte noodsituatie wacht je niet met hulp inroepen omdat de gecertificeerde schipper is uitgevallen. Gebruik de beschikbare middelen om mensen te redden. De internationale radioregels laten dat uitdrukkelijk toe. ITU Radio Regulations, artikel 30.2
Wat moet geregeld zijn voordat je gaat varen?
Na het examen vraag je het bedieningscertificaat aan bij het CBR. Vervolgens regel je de maritieme registratie bij de RDI en programmeer je de bijbehorende identificatie correct. Neem je certificaat en registratiebewijs mee aan boord.
Een marifoonplicht hangt niet alleen aan een lengte van 20 meter. Het toepasselijke vaarreglement, radar en het gebruik van een AIS-zender kunnen eveneens eisen stellen. Voor het overzicht zie wanneer een marifoon verplicht is.
Wat mag met het Basiscertificaat Marifonie?
Het Basiscertificaat past bij daarvoor toegestane binnenvaartapparatuur. Een moderne combimarifoon heeft verschillende functies en is niet in iedere instelling met dit certificaat te bedienen.
| Begrip | Waarvoor dient het? |
|---|---|
| ATIS | Automatische identificatie bij radiotelefonie in de binnenvaartmodus. |
| Radioroepnaam | De toegewezen identificatie van de geregistreerde installatie. |
| MMSI | Een numerieke identiteit voor bepaalde digitale maritieme toepassingen. |
| DSC | Digitaal oproepen, waaronder een digitale noodalarmering als de installatie daarvoor geschikt is. |
Bij een combimarifoon mag je met het Basiscertificaat volgens de RDI uitsluitend de toegestane binnenvaartmodus gebruiken: ATIS actief en DSC geblokkeerd. Voor andere functies of apparatuur, zoals gebruikelijke DSC-installaties en handmatig schakelbaar hoog vermogen, kan Marcom-B of Marcom-A nodig zijn. Controleer de exacte combinatie in de certificatentabel van de RDI; de aanwezigheid van een rode knop geeft op zichzelf geen bevoegdheid.
Welk kanaal luister je uit?
| Waar vaar je? | Uitgangspunt voor gewoon uitluisteren |
|---|---|
| Binnenwater buiten een aangewezen blokgebied | Kanaal 10 |
| IJsselmeer en Wadden, buiten een aangewezen sector | Ook kanaal 10 |
| Blokgebied of verkeerssector | Het plaatselijk aangegeven blok- of sectorkanaal |
| Kustwater buiten een gebied met andere aanwijzingen | Kanaal 16 |
| Contact met een brug of sluis | Het aangegeven kanaal van het object; dit kan verschillen van het blokkanaal |
Het onderscheid tussen uitluisteren, informatie opvragen en alarm slaan is belangrijk. Op het IJsselmeer is kanaal 16 bijvoorbeeld bruikbaar voor een noodoproep aan de Kustwacht, maar daarmee wordt het niet het algemene dagelijkse schip-schipkanaal. VDJS — kanaalkeuze
Zet het juiste kanaal vóór de sectorgrens klaar. Volg aanwijzingen op borden en in actuele vaarweginformatie. Een vrijwillig meegenomen marifoon brengt tijdens de vaart ook verplichtingen tot uitluisteren en antwoorden mee.
Een gewone oproep opbouwen
Luister eerst of het kanaal vrij is. Bedenk dan wie je wilt bereiken en wat je nodig hebt. Noem de geadresseerde, vervolgens je eigen scheepsnaam en sluit af met “over”.
Een oefenvoorbeeld:
“Havendienst, havendienst, hier motorboot Merel, over.”
Na antwoord:
“Wij liggen voor de haveningang en willen naar de bezoekerssteiger. Is daar plaats, over?”
Gebruik de werkelijke naam en het juiste kanaal van de haven; dit voorbeeld is geen oproep om overal “Havendienst” te gebruiken. Spreek rustig, houd de microfoon volgens de handleiding en laat de zendknop los om antwoord te horen. Eindig een afgerond gesprek met “uit”.
Moet een naam of positie gespeld worden, gebruik dan het internationale spellingsalfabet en lees cijfers duidelijk uit. Voer geen oefengesprekken op een noodkanaal.
MAYDAY, PAN PAN en vroeg alarm slaan
MAYDAY is voor ernstige en onmiddellijke nood waarbij direct hulp nodig is, bijvoorbeeld wanneer mensen dreigen te verdrinken of een schip in gevaar is. PAN PAN kondigt een dringend veiligheidsprobleem aan dat nog geen noodsituatie van die ernst is. Een motorstoring is dus niet automatisch PAN PAN: de plaats, drift en nabijheid van gevaar bepalen de urgentie.
Bij een man-overboordsituatie kun je MAYDAY gebruiken. Wacht niet eerst af of meerdere eigen reddingspogingen lukken. KNRM — man over boord
Op zee en de ruime wateren waar de Kustwacht de hulp coördineert, roep je voor nood via VHF 16. Op andere binnenwateren kun je het uitgeluisterde kanaal of de verkeerspost gebruiken om direct te waarschuwen; bel bij acuut gevaar ook 112. Geef:
- je scheepsnaam en, als beschikbaar, roepnaam;
- je positie en een herkenbare plaatsomschrijving;
- wat er gebeurt en welke hulp nodig is;
- hoeveel mensen gevaar lopen.
Een volledige procedure leer je vóór vertrek. Laat ook andere opvarenden zien hoe ze de post aanzetten, het kanaal kiezen en een noodbericht doorgeven.
Met de cursus Marifonie bereid je je voor op het Basiscertificaat. Het pakket bevat een boek en een simulator in de online leeromgeving; het CBR-examen boek en betaal je apart.
Lees verder
Bronnen
- RDI — certificaten en toegestane apparatuur
- RDI — registratie en ingebruikname
- VDJS — marifoongebruik en kanalen
- KNRM — man over boord
- ITU — Radio Regulations 2024
Lees ook
Wanneer is een marifoon verplicht? Boot, vaargebied en apparatuur · Marifonie-examen: opzet, voorbereiding en certificaat
Redactionele broncontrole: 29 september 2026. De inhoudelijke basis is beoordeeld door Hans Buitelaar; deze datum betreft de aanvullende controle van de genoemde bronnen door de redactie. Controleer vóór je aanvraag of vaartocht ook de actuele officiële informatie.